Ks. Władysław Michał Dębicki
WIELKIE
BANKRUCTWO UMYSŁOWE
Rzecz o nowoczesnym skrajnym sceptycyzmie
naukowo-filozoficznym
"Przez rozmyślanie
wtrącony zosta-
łem jakby w otchłań
wiru morskiego.
Miotam się w tym
wirze, ani dla nóg
nie znajdując oparcia,
ani na wierzch
nie mogąc wypłynąć".
Kartezjusz.
"Strawiwszy lata na
rozmyślaniu i pra-
cy naukowej, ujrzałem
w końcu nicość
wiedzy ludzkiej".
D'Alembert
TREŚĆ
I.
Poglądy
na wartość wiedzy ludzkiej: optymistyczne, umiarkowane i pesymistyczne
(sceptyczne).
II.
Kwintesencja
skrajnego sceptycyzmu. Iluzjonizm absolutny. Solipsyzm.
III.
Kartezjusz,
początkodawca nowoczesnego sceptycyzmu. Błażej Pascal. Piotr Bayle. Hieronim
Hirnheim. Agryppa von Nettesheim.
IV.
Jerzy
Berkeley.
V.
Dawid
Hume. Jan d'Alembert. Emanuel Kant.
VI.
Aenesidemus-Schulze.
Jerzy Krzysztof Lichtenberg. Jan Bogumił Fichte.
Schelling. Hegel. Schopenhauer.
VII.
Panowanie
materializmu. Jego przeobrażenia w sceptycyzm. Moleschott. John
Stuart Mill. Hipolit Adolf Taine. Tomasz Henryk Huxley. Herman Helmholtz.
Adolf Fick.
VIII.
Powrót do filozofii
Kanta. Odrodzenie skrajnego idealizmu. Fryderyk Albert Lange. Antoni v.
Leclair. Jan Rehmke. Wilhelm Goering. Maksymilian Drossbach. Przyrodnicy
i matematycy-idealiści: Czermak, Leyden, Brücke, Rokitansky, Gauss, Riemann,
Fryderyk Zöllner. Skrajny idealizm w dzisiejszej Francji. Jerzy Lyon. H.
Barnout. K. Flammarion. Amiel. Ackermannowa. Paweł Gibier. Sceptycyzm buddyjski.
Ignoramus,
ignorabimus i dubitemus Du Bois Reymond'a. G. Milhaud.
IX.
Skrajny
sceptycyzm jako objaw patologiczny. Zasadnicze argumenty przeciw sceptycyzmowi.
Niekonsekwencje i bankructwo wolnomyślicielstwa. L. Bourdeau. Ideały moralne
i postulaty sceptycyzmu: ataraksja, apatia.
X.
Walka
Kościoła Katolickiego z racjonalizmem. Draper. Wolnomyślicielstwo jako
całopalenie rozumu (sacrifizio dell'intelletto).
Lekceważenie wiedzy w obozie liberalnym. Sceptycyzm, pesymizm i mizantropia
Aleksandra Humboldta. Zakończenie.
Koniec wieku XIX-go pod względem
umysłowym
Charakterystyka znamion szczególnych
TREŚĆ
Wstęp
I.
Współczesna
anarchia umysłowa i moralna. Obecny stan pozytywizmu. Dekadentyzm i nihilizm
w literaturze i filozofii. Ernest Renan.
II.
Powrót
doktryn marzycielskich i zabobonnych, jako reakcja
przeciw materializmowi i nihilizmowi w nauce i życiu. Początki spirytyzmu
w Ameryce. Unitarianie. Spirytyzm w Europie. Hipolit Denisard Rivail (Allan
Kardec).
III.
Stosunek
uczonych do spirytyzmu. Fryderyk Zöllner. Herman Ulrici. Wilhelm Wundt.
Alfred Russel Wallace. William Crookes. Paweł
Gibier. Karol Kiesewetter. Vitoux. Dr Azam z Bordeaux.
IV.
Paryski
kongres spirytystów w r. 1889. Sekty. Olcott. Helena Bławacka. Krytyka
spirytyzmu.
V.
Reakcja
na korzyść religii i idealizmu w życiu. R. Thamin. G. de Molinari.
Współczesna
szkoła prawa karnego we Włoszech. R. Garofalo. Dzieło Anatola Leroy-Beaulieu
pt. "Papiestwo, socjalizm i demokracja". Książka pt. "Rembrandt jako wychowawca".
Ascendenci. Symboliści. Karol Letourneau. Laboratoria psychologiczne. Zgon
H. A. Taine'a.
Zakończenie.
Ks. Władysław Michał Dębicki, WIELKIE
BANKRUCTWO UMYSŁOWE. Rzecz o nowoczesnym skrajnym sceptycyzmie naukowo-filozoficznym.
Z dodaniem studium: Koniec wieku XIX-go
pod względem umysłowym. Charakterystyka znamion szczególnych.
Warszawa 1895, str. 236.
(Pisownię i słownictwo nieznacznie uwspółcześniono).
© Ultra montes (www.ultramontes.pl)
Kraków 2005
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ: